İSTANBULUN TÜRBELERİ
İstanbul’un Tarihi Yarımadası (Suriçi), pek çok türbeye ev sahipliği yapmaktadır. Bu yazıda, Selatin camilerin avlularında yer alan hanedan türbeleri ile bağımsız olarak inşa edilmiş veya halk arasında ün kazanmış türbelerden söz edeceğiz.
Selatin camilerin neredeyse tamamı Suriçi’nde yer alır. Bu camilerin avlusunda genellikle caminin banisine ait türbe bulunur. Türbe yapılarında çoğu zaman birden fazla kabir yer alır; padişah, hanımı, çocukları veya kardeşleri burada defnedilmiştir. Kabirler sembolik olarak “sanduka” adı verilen yapılarla temsil edilir. Sandukaların üzeri süslü örtülerle kaplanmış olup, özellikle Osmanlı hanedanına ait türbelerde bu ihtişam dikkat çeker. Bununla birlikte, bazı türbeler külliye dışında bağımsız yapılar olarak inşa edilmiştir. Bu durum kimi zaman “imar faaliyetleri” neticesinde daha önce külliye içerisinde yer alan türbenin bu kez dışında yer alması olabileceği gibi, ilk yapılışından itibaren bağımsız bir yapı şeklinde de olabilir.
Cami avlusu dışında yer alan türbelerin bir bölümü halk arasında öne çıkmış, isimleri halk tarafından verilmiş ve kimi zaman tarihi gerçekliği şüpheli yapılardır. Bu yapılar süslü ve görkemli türbelerle benzerlik taşımaz. Türbe denildiğinde akla ihtişamlı yapılar gelmemelidir; çoğu zaman mütevazı bir baraka görünümünde, bazen üzeri açık ve yalnızca bir mezar taşı bulunan sade yapılardır. Aslında kabir olarak adlandırılması gereken bu yapılar, halk arasında türbe olarak isimlendirilmiştir. Bazen bulunduğu mahalleye göre bazen de halk arasındaki ününe göre isimler verilmiştir. Örneğin “Uykucu Dede Türbesi” inanışa göre uyku problemi yaşayanların uğrak yeri olmuştur. Rabbim tüm geçmişlerimize rahmet etsin.
Aşağıda, meraklısına kolaylık olması için türbeler dört kategori altında sınıflandırılmış ve her kategoriye örnekler verilmiştir. Türbe, kabir ve hazirelerin tamamına ait ayrıntılı listeye TÜRBELER VE HAZİRELER – TARİHİ YARIMADA – SURİÇİ sayfasından ulaşabilirsiniz.
A. CAMİ AVLUSUNDA YER ALAN TÜRBELER
| CAMİİ ADI | AVLUSUNDAKİ TÜRBELER |
|---|---|
| 1. Fatih Camii | FATİH SULTAN MEHMED HAN TÜRBESİ, GAZİ OSMAN PAŞA TÜRBESİ, GÜLBAHAR HATUN TÜRBESİ, NAKŞİDİL VALİDE SULTAN TÜRBESİ, GÜLÜSTÜ SULTAN TÜRBESİ |
| 2. Bayezid camii | BAYEZİD-I VELİ TÜRBESİ, MUSTAFA REŞİT PAŞA TÜRBESİ, SELÇUK HATUN TÜRBESİ |
| 3. Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi | SULTAN III. MURAT TÜRBESİ, SULTAN II. SELİM TÜRBESİ, SULTAN III. MEHMET TÜRBESİ |
| 4. Süleymaniye Camii | HÜRREM SULTAN TÜRBESİ, KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN HAN TÜRBESİ |
| 5. Sultanahmed Camii | Avlu içerisinde türbe bulunmuyor. |
| 6. Nuruosmaniye Camii | NURUOSMANİYE TÜRBESİ |
| 7. Şehzade Camii | BOSNALI İBRAHİM PAŞA TÜRBESİ, HATİCE SULTAN TÜRBESİ, RÜSTEM PAŞA TÜRBESİ, ŞEHZADE MEHMET TÜRBESİ, DESTARİ MUSTAFA PAŞA TÜRBESİ |
| 8. Pertevniyal Valide Sultan C. | PERTEVNİYAL VALİDE SULTAN TÜRBESİ |
| 9. Yavuz Sultan Selim C. | AYŞE HAFSA VALİDE SULTAN TÜRBESİ, ŞEHZADELER TÜRBESİ, SULTAN ABDULMECİD TÜRBESİ, YAVUZ SULTAN SELİM HAN TÜRBESİ |
| 10. Mihrimah Sultan Camii | GÜZEL AHMET PAŞA TÜRBESİ, GÜLZAR BABA KABRİ |
| 11. Laleli Camii | SULTAN III. MUSTAFA HAN TÜRBESİ |
B. CAMİ AVLUSU DIŞINDA BAĞIMSIZ OLARAK YER ALAN TÜRBELER
C. HALK ARASINDA MEŞHUR OLAN TÜRBELER
D. KATEGORİ DIŞI VE SAHABE KABİRLERİ
| Cami adı | Türbe Adı | Açıklama |
|---|---|---|
| 1.Şeyh Ebul Vefa Camii | EBU’L VEFA HZ. TÜRBESİ | |
| 2. Piri Mehmed Paşa Camii | MEHMET EMİN TOKADİ HAZRETLERİ KABRİ | |
| 3. Sümbül Efendi Camii | SAFİYE SULTAN TÜRBESİ, ÇİFTE SULTANLAR TÜRBESİ, KOCA NUREDDİN-ZADE ŞEYH YUSUF KUTBEDDİN EFENDİ TÜRBESİ, SÜMBÜL EFENDİ TÜRBESİ | |
| 4. Bala Süleyman Ağa Camii | BÂLA SÜLEYMAN AĞA TÜRBESİ | |
| 5.Cabir Camii | HZ. CABİR TÜRBESİ | Sahabe |
| 6. Bağımsız | HZ. MUHAMMED EL-ENSARİ TÜRBESİ | Sahabe |
| 7. Bağımsız | SAHABE-İ KİRAMDAN ABDURRAHMAN ŞAMİ TÜRBESİ | Sahabe |
| 8. Bağımsız | EBU SAİD EL HUDRİ HAZRETLERİNİN TÜRBESİ | Sahabe |
| 9. Bağımsız | SAHABE-İ KİRAMDAN HASAN VE HÜSEYİN KABRİ | Sahabe |
| 10. Bağımsız | SAHABE-İ KİRAMDAN HÜSAM İBNİ ABDULLAH KABRİ | Sahabe |
| 11. Bağımsız | SAHABEİ KİRAMDAN ABDULLAH EL-ENSARİ | Sahabe |
| 12. Bağımsız | SAHABEDEN HZ. ŞU’BE | Sahabe |
| 13. Bağımsız | Hz. EBU ZER GIFFARİ MAKAMI | Sahabe |
| 14. Bağımsız | CAFER İBNİ ABDULLAH EL-ENSARİ | Sahabe |
| 15. Bağımsız | HZ. HÜSEYİN SADIK | Sahabe |
