SELANİK-KİLİSE-CAMİİ-KİLİSE
| KİLİSEDEN CAMİYE- CAMİDEN KİLİSEYE DÖNÜŞÜM |
| 1. Aziz Demetrios Kilisesi (Aya Dimitri) (Kasımıye Camii) 2. Rotunda Galerisi. (Aziz George Kilisesi / Yorgo Rotundası) 3. Aya Panteleymon Kilisesi–İshakiye Camii 4.Selanik Ayasofya Kilisesi |
Aziz Demetrios Kilisesi (Aya Dimitri) (Kasımıye Camii)
Selanik’in en önemli Bizans eserlerinden biri olan bu kilisenin temelleri üçüncü yüzyıla uzanıyor; beşinci yüzyılda ise bugünkü ihtişamlı halini kazanmış. 1491’de II. Bayezid döneminde camiye çevrilerek “Kasımıye Camii” adıyla anılan yapı, 1912’de yeniden kilise olarak kullanılmaya başlandı. 1917’de büyük bir yangın geçiren kilise, titiz bir restorasyon sürecinin ardından 1949’da tekrar ibadete açıldı. İç mekânındaki mozaik süslemeler, özellikle apsis bölümündeki detaylar, Bizans sanatını gözler önüne seriyor. Bodrum katında ise küçük bir müze yer alıyor. 1988’de UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilen bu değerli yapıyı, pazartesi günleri hariç her gün 06.00 ile 20.00 saatleri arasında ziyaret edilebilir.
İslam Ansiklopedisinden özetle: Kāsımiye Camii (bugünkü Aziz Demetrios Kilisesi), Selanik’te Bizans döneminin en büyük mabedi olan Hagios Demetrios Kilisesi’nin Osmanlı döneminde camiye çevrilmiş hâlidir. Şehir 1430’da II. Murad tarafından fethedildikten sonra XV. yüzyıl sonlarında Cezerî Kasım Paşa tarafından camiye dönüştürülmüştür. Yapı, Roma devrine ait bir hamam kalıntısının üzerine inşa edilmiş beş nefli bir bazilika olup, mihrap kısmının altında Aziz Demetrios’un şehit edildiğine inanılan hamam kalıntıları ve bir ayazma bulunmaktadır.
Camiye çevrilme tarihi konusunda farklı rivayetler vardır: mihrap altındaki Arapça kitabe 1492–1493 yıllarını gösterirken, Evliya Çelebi 1488 tarihini nakletmiştir. Osmanlı döneminde “Kāsımiye” adıyla anılan yapı, 1912’de Selanik’in Yunanlıların eline geçmesinden sonra tekrar kiliseye dönüştürülmüş, 1917 yangınında büyük ölçüde harap olmuş ve uzun bir restorasyon süreci sonunda Demetrios Kilisesi olarak yeniden açılmıştır. KĀSIMİYE CAMİİ – TDV İslâm Ansiklopedisi
Rotunda Galerisi. (Aziz George Kilisesi / Yorgo Rotundası)
Minaresinin uç kısmı kopmuş, farklı mimari stile sahip bir yapı ile karşılaşıyoruz: Aziz George Meydanı’ndaki Rotunda Galerisi (Aziz George Kilisesi / Yorgo Rotundası). Rotunda, M.S. 4. yüzyılın başlarında inşa edilmiş olup Selanik’in ayakta kalan en eski yapılarından biri. İlk olarak İmparator Galerius için anıt mezar olarak planlanmış, sonrasında kiliseye dönüştürülmüş ve Aziz George adıyla anılmış. Osmanlı döneminde ise minare eklenerek cami olarak kullanılmış. Bugün hala ayakta duran minare, Selanik’in zengin tarihinin canlı bir tanığı edasıyla göğe uzanıyor. Bugün hâlâ ayakta duran minare, Selanik’in zengin tarihinin canlı bir tanığı. Rotunda’nın içinde 5. yüzyıldan kalma mozaikler görülebiliyor. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Rotunda her gün 08.00–21.30 saatleri arasında gezilebiliyor.
Aya Panteleymon Kilisesi–İshakiye Camii
Aya Panteleymon Kilisesi çıkıyor. Kilise, 14. yüzyılda inşa edilmiş olup Osmanlı döneminde İshakiye Camii adıyla camiye dönüştürülmüştür. İyi korunmuş Bizans mimarisi ve Selanik’in erken ve Orta Çağ Hristiyanlığı açısından öneminin kanıtı olması nedeniyle kilise, Selanik’teki diğer birçok Erken Hristiyan ve Bizans anıtıyla birlikte 1988 yılında UNESCO Dünya Mirası listesine kaydedilmiş.
Selanik Ayasofya Kilisesi
Selanik’in en eski dini yapılarından olan Ayasofya Kilisesi, ismini ve mimari ilhamını İstanbul’daki Ayasofya’dan alıyor. Temelleri 3. yüzyıla uzansa da günümüzdeki hali 7. yüzyılda inşa edilmiş. Osmanlı döneminde camiye çevrilen bu etkileyici yapı, 1912’den itibaren tekrar kilise olarak kullanılmaya devam ediyor. İç mekânda Bizans mimarisine özgü mozaikler, freskler ve kubbe dikkat çekiyor. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan kilisenin içini fotoğraflıyoruz.
