OHRİ-CAMİLER
| AYASOFYA CAMİİ | HACI HAMZA CAMİİ | ZEYNEL ABİDİN PAŞA TEKKE CAMİİ | ALİ PAŞA CAMİİ |
AYASOFYA CAMİİ
Makedonya’nın Ohri şehrinde bulunan Ayasofya, Bizans döneminde inşa edilmiş büyük bir kilise iken Osmanlı hâkimiyetinde camiye çevrilmiştir. Kesin dönüşüm tarihi bilinmemekle birlikte XIV. yüzyıl sonlarında şehrin Osmanlılar tarafından fethedildiği kabul edilir. Evliya Çelebi XVII. yüzyılda burayı ziyaret etmiş ve haftada yalnızca cuma günleri ibadete açılan, biraz harap durumda bir cami olarak tasvir etmiştir.
1912’de Ohri’nin Yugoslavya idaresine geçmesiyle yapı tekrar kiliseye dönüştürülmüş, ardından kapsamlı restorasyonlar yapılmıştır. Bu süreçte minare ve mihrap kaldırılmış, freskolar ortaya çıkarılmış ve Türk devrine ait izler büyük ölçüde silinmiştir. Yapı aslında IX-XI. yüzyıllarda üç sahnlı bazilika olarak inşa edilmiş, 1313-1314 yıllarında batı cephesine sanat tarihi açısından çok değerli bir ek yapılmıştır. Ayrıntılı bilgi için: TDV İslâm Ansiklopedisi – Ayasofya Camii (Ohri)
AYASOFYA CAMİİ – TDV İslâm Ansiklopedisi
HACI HAMZA CAMİİ
Hacı Hamza Camii’nin 1550 yılında inşa edildiği kabul edilmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivlerinde ismi geçmektedir. Yapı 1990’da Ohri Müftülüğü tarafından, 2009’da ise İslam Birliği Teşkilatı ve Müftülük tarafından onarım görmüş; son düzenlemelerle 3 Mart 2018’de yeniden ibadete açılmıştır.
Konum ve Plan: Ohri Kalesi’nin eteklerinde, yol seviyesinden yüksekte yer alır; merdivenle çıkılır. Kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır (14.20 x 7.65 m). Minare kare kürsü üzerine sekizgen pabuçlukla yükselir; şerefesi yoktur, ezan pencerelerden okunur. Günümüzde sıvalı ve boyalıdır. Harim sade bir görünüme sahiptir; kuzeyde ahşap mahfil bulunur, içten kubbelidir. Mihrap yarım yuvarlak niş şeklindedir, dışa taşmaz; tepelik kısmında mukarnas yuvaları ve silmeler vardır.
Ayrıntılı bilgi ve görseller için makalenin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz: 2018_4_YILMAZE_ELMASE.pdf
ZEYNEL ABİDİN PAŞA TEKKE CAMİİ
Tekke Camii ve Külliyesi Ohri’de Osmanlı döneminin tasavvufî ve mimarî mirasını yansıtan önemli bir yapıdır. XVIII. yüzyıl başlarında Aliağazâde Zeynelâbidin Paşa tarafından inşa ettirilmiş, Halvetî tarikatının Ramazâniyye koluna bağlı bir merkez olarak kullanılmıştır. Külliye içinde cami, tekke, türbe, şadırvan ve hazîre bulunur. Cami aslında tekkenin semâhânesi işlevini görmüş, kare planlı ve sade bir yapıdır. Tekke iki katlıdır; alt katta kışlık kahve ocağı ve misafir odası, üst katta yazlık kahve ocağı yer alır. Türbe kubbeli ve sekizgen çatılıdır; içinde Buharalı Pîr Mehmed Hayâtî ve diğer şeyhlerin kabirleri bulunur. Türbeye bitişik şadırvan yedigen planlıdır ve avluda geniş bir hazîre vardır; burada Ohri sancağı kaymakamı Şerif Ahmed Bey ve Hacı Emin Ağa gibi şahsiyetlerin mezarları yer alır. Medrese ve imaret yapıları günümüze ulaşmamıştır. Tekke, uzun süre Halvetî şeyhlerinin merkezi olmuş, son şeyh Abdülkadrî 1990’larda vefat etmiştir. Bugün cami faal, türbe ve tekke ise tarihî miras olarak ziyarete açıktır. (İslam Ansiklopedisinden özetlenmiştir: TEKKE CAMİİ ve KÜLLİYESİ – TDV İslâm Ansiklopedisi)
OHRİ ALİ PAŞA CAMİİ
Ali Paşa Camii, 1573’te inşa edildi. 1823’te onarımdan geçirildi. 1912’de Balkan Savaşları sırasında caminin minaresi bombalanarak yıkıldı. Kare planlı olan caminin ana mekânı tek, son cemaat yeri üç kubbelidir. Ali Paşa Camii (Ohri) – Vikipedi
Türkiye Temsilcisi Vakıflar Genel Müdürlüğü ile Kuzey Makedonya İslam Topluluğu Başkanlığı arasında 1 Nisan 2015’te imzalanan Protokol kapsamında, 107 yıldır harabe olan 32,5 m yüksekliğindeki minaresi olan Ohrid Ali Paşa Camii’nin restore edilmesi yaklaşık 2,5 yıl sürdü ve 28 Kasım 2018’de tamamlanarak ibadete açıldı. OHRİ ALİ PAŞA CAMI RESTORASYONU tamamlandı ve ibadete açıldı – T.R. Vakıf Genel Müdürlüğü
Daha fazla ayrıntı için, OHRİ’DEKİ (MAKEDONYA) OSMANLI DÖNEMİ CAMİLERİ 2018_4_YILMAZE_ELMASE.pdf bakabilirsiniz.
