KALKANDELEN-OSMANLI DÖNEMİ ESERLER
| HARABATİ BABA TEKKESİ —Tarihi Çeşme —Mavi Konak | ALACA CAMİİ — Hurşide ve Mensûre Kardeşler Türbesi | ÇİFTE HAMAM |
HARABATİ BABA TEKKESİ
Kalkandelen’in güneybatısında yer alan Harâbâtî Baba Tekkesi (Sersem Ali Baba Dergâhı), Rumeli’de Bektaşîliğin en önemli merkezlerinden biri kabul ediliyor. Tekkenin ilk bânisi olarak Sersem Ali Baba gösterilir. Rivayete göre Kanuni’nin paşalarından Server Ali İkinci Paşa, gördüğü bir rüya üzerine paşalığı bırakıp tekkeyi kurmuş. Padişah ona “Paşalığı bırakıp da derviş mi olacaksın, sersem misin?” dediği için tekke bu isimle anılmış. Sersem Ali Baba’nın XVI. yüzyılda Dimetoka Bektaşî Âsitânesi’nde yetişip 1551’de Kalkandelen’e geldiği ve burada tekkeyi kurduğu anlatılır.
İkinci bânisi kabul edilen Harâbâtî Baba (ö. 1780) ise XVIII. yüzyılda Bektaşîliği yaymak amacıyla Rumeli’ye gelmiş, Kalkandelen’de Sersem Ali Baba için bir türbe yaptırmıştır. Tekke zamanla Receb Paşa’nın desteğiyle genişlemiş, vakfiyeleri sayesinde bölgedeki en güçlü Bektaşî merkezlerinden biri haline gelmiştir.
Yaklaşık 26.700 m²’lik alana kurulu külliye; mescid, semâhâne, türbeler, mihman evi, şadırvan-çardak, dervişhâne, aşevi, harem, çeşmeler ve müştemilâtıyla büyük bir kompleks niteliği taşır. Mimari süslemeleri Alaca Camii ile benzerlik gösterir; özellikle ahşap oyma ve kalem işi bezemeler dikkat çekicidir. XIX. yüzyılda Kalkandelen ve çevresinde Bektaşîliğin yayılmasında büyük rol oynamış, hatta gayrimüslim halkın bayram kutlamalarına ev sahipliği yapmıştır. Balkan Harbi’nden sonra harap hale gelen tekke, 1967’de restore edilerek turistik amaçla kullanılmaya başlanmıştır.
Bu özet, TDV İslâm Ansiklopedisi’nin Harâbâtî Baba Tekkesi maddesinden hazırlanmıştır. Ayrıca Harabati Baba Tekkesi – Vikipedi ve 2018_86_AKSOYE.pdf bakılabilir.
| Aslanlı Çeşmenin Kitabesi (Harabati Baba Tekkesi Avlu) “Hamdüllilah bu çeşme sebil-ü ber kemal Sahib’ül hayrat Receb Paşa’ya gelmeye zeval Ey gelen içen bu su’dan tarihine kıl nazar Nüş edüp İmam Hüseyn’in aşkına ab-ı zülâl” 1205 Allah’a şükür, bu akan çeşme mükemmel oldu Hayır sahibi Receb Paşa çok yaşasın Ey gelip bu sudan içen (kişi) tarihine bir bak: İmam Hüseyin’in aşkına berrak suyu içip Hicri 1205 / Miladi 1790 | Aslanlı Çeşmenin Tamir Kitabesi Tamirat Kara Fatma Sultan “Muş eden bulur hayat-ı Cavidan Çeşme-i hayvan ki derler işte bu İç şehid-i Kerbela’nın aşkına Ver salat ile selam ile vuzu Cevher-i tarihini söyle Hilmiya Aslanın ağzından aktı buzlu su” 1270 İçen, ebedî hayatı bulur. İşte bu, hayat suyu denilen çeşmedir. Kerbela şehidinin aşkına iç. İçerken salât ve selam getir. Hilmiya, tarihini söyle. Aslanın ağzından buz gibi su aktı. H.1270 / M.1854 |
—Tarihi Çeşme
—Mavi Konak
ALACA CAMİİ
Alaca Camii (Hurşide ve Mensûre Kardeşler Camii veya Paşa Camii), 1438 yılında yapılmıştır. Caminin mimarı İshak Bey’dir. Dönem camilerinin çoğu bir sultan, bey, paşa veya bir makam sahibi kişinin mali desteği ile yapılırken, Alaca Cami Kalkandelenli iki kız kardeş Hurşide ve Mensûre hanımların mali desteği ile yapılmıştır. Recep Paşa’nın mimariye düşkün oğlu Abdürrahman Paşa tarafından 1833 yılında cami büyük oranımdan geçirilmiştir. 1991 yılında Kalkandelen İslam Cemiyeti, caminin etrafına Osmanlı tarzında duvar yaptırmıştır. Alaca Cami’de genel seramik süslemelerin aksine çiçek desenleri görülür. Camideki boya düzenini kurmak için 30.000’den fazla yumurta kullanılmıştır.1
ALACA CAMİİ ÇEŞMESİ
ÇİFTE HAMAM
