PANAYİA RUM ORTODOKS KİLİSESİ-Panayia Vlaherna Ayazması-Meryem Ana- Ayvansaray

PANAYİA VLAHERNA AYAZMASI MERYEM ANA

Adres: Ayvansaray Mahallesi Mustafapaşa Bostanı Sokağı No:45 Fatih / İstanbul Mustafapaşa Bostanı Sokağı ile Ayvansaray Kuyusu Sokağı kesişimi

HARİTADA GÖSTER (earth.google) HARİTADA GÖSTER (harita.istanbul)

Ayvansaray Caddesinde tekrar eyüp sultan yönünde gerisin geriye dönerek yürüyüşümüze devam ediyoruz. Solumuzda biraz önce geçtiğimiz Çember Sokağı geçiyoruz. Sonra gelen Ayvansaray Kuyusu Sokağına sola dönüyoruz. Sokağın sağ tarafında restore veya yeniden inşa edilmiş milenyum “millennium” adı verilen binalardan oluşan kompleks (otel) dikkat çekiyor. Yapılar surlara kadar uzanıyor. Sırtınızı Haliçe verip Ayvansaray Kuyusu Sokağından baktığınızda tam karşımızda Kilise görünüyor. Kiliseye doğru hafifçe yokuş yukarı ilerleyerek yanına varıyoruz. İsminin “Panayia Vlaherna Ayazması Meryem Ana” olduğunu avlu kapısının üzerindeki mermer tabeladan anlıyoruz. Kilise avlu kapısı açıktı. Avluyu fotoğrafladıktan sonra, sokakta yokuş yukarı kilisenin avlu duvarı bitimine kadar ilerledik. Kilise avlu duvarının tam karşısında köşede girişi olan milenyum otel bulunuyor.

4 Ağustos 2026, Salı günü bölgeden geçerken yolumuz kiliseye düştü. Avlu kapısı açıktı; bu kez kilisenin içerisini görme imkânı bulduk. Kapıda, İstanbul Valiliği’nin Dijital İstanbul Projesi kapsamında yerleştirdiği karekodlu tabelayı fark ettik. Tabelada kilisenin adı Panayia Rum Ortodoks Kilisesi olarak belirtilmişti; biz de bu bilgi doğrultusunda başlığımızı güncelledik. Kapının üst kısmında ise yukarıda belirttiğim üzere Panayia Vlaherna Ayazması Meryem Ana yazısı yer alıyor.

Avluda kilisenin açılmasını beklerken bahçe düzenlemesinin bu kez oldukça özenli yapıldığını gördük. Ayrıca avluda bir kafeterya açılmış. Bir süre sonra kapılar açıldı ve içeri girdik. Ana bölüme merdivenle inilerek ulaşılıyor. Fotoğraf çekmenin yasak olduğu söylendiği için içeride görüntü alamadık. Ayazmayı ise ilk kez bu kadar su kaynağıyla birlikte yakından görme fırsatımız oldu. Avludaki çeşmeyi fotoğrafladıktan sonra Ferruh Kethüda Camii’ne gitmek üzere ayrıldık.

İstanbul Valiliği’nin Dijital İstanbul Projesi kapsamında karekodu okuttuğumuzda şu bilgilere ulaşıyoruz: “İlk kilise, İmparatoriçe Aelia Pulheria tarafından başlatılmış ve I. Leo döneminde tamamlanmıştır. Yapı, I. Jüstin döneminde genişletilmiş; III. Romanos döneminde tekrar elden geçirilmiştir. 1070 yangınından sonra IV. Romanos tarafından yeniden yaptırılmış; 1434’teki yangından sonra uzun süre onarılmamıştır. Günümüzdeki kilise, 1860’a kadar “arsa” olarak kalan alan üzerine inşa edilmiş; iç kitabesine göre 13 Ocak 1860’ta ibadete açılmıştır. 6–7 Eylül olaylarında tahrip olmuş; İstanbul Vakıflar Başmüdürlüğü tarafından Y. Mimar Süreyya Yücel’in kontrolünde yenilenmiştir.”

“Kilise İstanbul Rum Patrikhanesi’ne aittir. Yapının bir adı Panayia Vlahernon’dur; kilise büyük bir bahçe/avlu ortasında konumlanır. Ayazmanın panayırı 2 Temmuz’da başlar ve bir hafta sürer; bu günlerde farklı semtlerden Hristiyan ziyaretçilerin ayazmaya geldiği belirtilmiştir. Ayazmanın önünde mermer bir set bulunur; iki büyük mermer tekne ve 1932 tarihli dört musluklu mermer su deposu yer alır. Kilisedeki bir Meryem Ana ikonu Bizans işi olarak tanımlanır; yüzler ve bir el dışındaki kısımları gümüş kaplıdır. Efsaneye göre Avar kuşatması sırasında Meryem Ana’nın görünmesinin ardından çıkan fırtına kuşatmayı bozmuştur; bu anlatı ayazmanın kültürel hafızasında önemli bir yer tutar.”¹

1. Panayia Rum Ortodoks Kilisesi · Dijital İstanbul (E.T.:7.8.2026) ↩︎