BALA TEKKESİ SEBİL VE ÇEŞMESİ

BALA TEKKESİ SEBİL VE ÇEŞMESİ

İnşa Tarihi: H.1309 / M.1891-1892

Banisi: Perestü Kadın

Adres: Mevlanakapı Mahallesi Tekke Maslağı Sokağı No: 16 Fatih / İstanbul

HARİTADA GÖSTER (google.earth) HARİTADA GÖSTER (harita.istanbul)

Yeniden Tamir / İnşa Tarihi:

Kitabesi (Osmanlıca Türkçesi):

Bala Dergahı Sebili Kitabesi 1 Gel oku besmele iç çeşmeden bir âb-ı rûh-efzâ Dahi Elhamdülillâh söyle eyle sünneti icrâ 2 Mükemmel oluyor hamd ü senâ bu veche hâs evzen İde Hak illet-i atşâ şifâ ender şifâ iʽtâ 3 Çehârüm kadını Abdülmecîd Hânın Perestû nâm Kim onu bâis etdi böyle hayra Hazret-i Mevlâ 4 Bu hayra maksadı feyz almadır rûh-ı azîzinden Yapıp bu çeşmeyi ayn-ı mürüvvet eyledi icrâ 5 Sebîl ile muvakkithâne zeyn etmiş cenâheynin Bu himmet eylemez mi zü’l-cenâheyn olduğun îmâ 6 Okunsun Fâtiha rûh-ı mukaddeslerine pîrin Cenâb-ı Hâcı Şeyh Seyyîd Alî mürşid-i dil-deryâ 7 Bu hayrâtın delîli Şeyh Mehemmed Saʽdeddîn oldu Kim oldur post-nişîn-i dergeh-i Bâlâ-yı dil-ârâ 8 Şehîd-i Kerbelâ aşkında cârî Selsebîl-âsâ Kim içe bu duâyı eylesin bânîsine îfâ 9 Revân-ı şeyh-i merhûmu edip müstağrak-ı rahmet Muammer eylesin bâislerin de Rabb-i bî-hem-tâ 10 Kalender kaldırıp yed su-yı Hakka yaz bu târîhi “Su iç mâ’-i hayâtın aynıdır bu çeşme-i Bâlâ” H. 1309

1 Gel, besmele oku, çeşmeden can veren bir su iç, sonra elhamdülillah diyerek Hz. Peygamber’in sünnetini yerine getir. 2 Bu şekilde ham ü senalar etmek pek mükemmel oluyor. Allah, susuzluk illetine bolca şifalar ihsan etsin. 3 Allah, Abdülmecit Han’ın Dördüncü Kadını Perestû Kadın’ı böyle bir hayır eseri yaptırmaya vesile kıldı. 4 Bu hayırdan maksadı, aziz ruhundan feyiz almaktır. Bu çeşmeyi yaptırıp mürüvvetini gösterdi. 5 İki yanını sebil ile muvakkithane süslemiş; bu himmet, iki kanatlı olduğunu göstermez mi? 6 Derya gönüllü mürşit, Pir Hacı Şeyh Seyit Ali Hazretleri’nin mukaddes ruhuna Fatiha okunsun. 7 Bu hayır eserine sebep, gönül süsleyici Bala Dergâhı’nın postnişini Şeyh Mehemmet Sadettin oldu. 8 Selsebil gibi Kerbela Şehidi’nin aşkında akmakta; kim içerse yaptıranı için bu duayı etsin. 9 Allah, merhum şeyhin ruhunu rahmetine gark etsin, sebep olanların da ömrünü uzun eylesin. 10 Ey Kalender, Hakk’ın suyuna el kaldırıp bu tarihi yaz: “Bu Bâlâ Çeşmesi, hayat suyunun aynısıdır, su iç.” (Kaynak: Kitabelerin Kitabı Fatih E.T: 23.1.2023)

Tekke Maslağı Sokağında ilerliyoruz. Sokak sağa doğru kıvrılıyor. Önümüze solda tek katlı uzunlamasına devam eden pembe boyalı sade bir bina ve uzakta bir cami çıkıyor. Bu tarihi binanın şu an Silivrikapı Anaokulu olarak kullanıldığını tabelasından anlıyoruz. Sağımızda anaokulu, sokakta ilerliyoruz. Anaokulunun bitiminde sokağın sağında -özellikle çatı kısmı- onarılmayı bekleyen tarihi yapıları görüyoruz. Binanın her iki ucunda türbelerde olduğu gibi dışarıya bombeli sebiller yer alıyor. Sebillerin ortasında estetik güzel bir çeşme bulunuyor. Bala Tekkesi Sebil ve Çeşmesi. Sebil ve çeşmeyi H.1309 (M.1891-1892) yılında Perestü Kadın yaptırmıştır. Çeşme acil restore edilmeyi bekliyor. Çeşmenin musluğu yok. Atalarımız bir çeşme deyip geçmemişler. Şu ana kadar gördüğüm işçiliği, zarafeti en yüksek çeşme budur diye düşünüyorum. Emeği geçenlere Rabbim rahmet etsin. Sebil ve çeşmelerin üst kısmında baştan başa uzanan, yeşil zemin üzerinde iki satır ve tek satır kitabe bulunmaktadır. 29 nisan 2022 tarihinde bölgeye gittiğimde çeşmenin restorasyon amacıyla etrafının çevrelendiğini gördük. 24 Eylül 2023 günü ise gezimizde restorasyonun büyük oranda bittiğini sebil ve çeşme cephelerinin yenilendiğini büyük bir mutlulukla gördük. Sebillerin dışarı taşan bölümünde 3 cephenin üzerinde 2 satır tek sütunluk kitabe sarmaktadır. Çeşmelerin üzerinde ise iki veya tek satırlık kitabe iki sebil arasında yer almaktadır.

İBB-İSKİ-İstanbul Tarihi Çeşmeler Külliyatı C:1 S: 166-167 sayfasında şu bilgiler verilmiş: “Banisi Perestü Kadın Abdülmecid’in eşidir. Babasının ruhu için bir külliye inşa ettirmiş, ayrıca bu çeşmeyi de kitabesinden anlaşıldığı kadarıyla Bala Tekkesi şeyhi Muhammed Sadettin Efendi vesilesi ile yaptırmıştır. İki kenarda dört sütunla ayrılmış, basık kemerlerle biçimlendirilmiş üç pencereli, yarım altıgen planlı dışa taşkın çıkmalar görülmektedir. Soldaki su hazinesine bağlantılı sebilhane ve sağdaki muvakkithane olarak tahsis edilmiştir. Bu iki yapının ortasında mermer kaplı yüzey üzerinde, köşeli sütunlarla hareketlendirilmiş, stilize akantüs yapraklarıyla süslenmiş, dalgalı cephesiyle barok üslüpta bir çeşmedir.”