SEYYİD HALİL AĞA ÇEŞMESİ-Akşemsettin, Öksüzler Sk

SEYYİD HALİL AĞA ÇEŞMESİ

İnşa Tarihi: ?

Banisi: Gürcü Mehemmed Paşa

Adres: Akşemsettin Mahallesi Öksüzler Sokak No:34 Fatih / İstanbul

HARİTADA GÖSTER (earth.google) HARİTADA GÖSTER (harita.istanbul)

Yeniden Tamir / İnşa Tarihi: 2.kez: 1226 / M. 1811 – 1812 – Seyyid Halil Ağa 3.kez: 1325 / M. 1916-17 – Kazanlı Osman’ın gayretiyle Kazan beylerinden Akçurinzade Hoca Mâh-rûy Hanım

Kitabesi (Osmanlıca Türkçesi):

Üstteki Kitabe 2 satır – 4 sütun 1 Menbaʽ-ı lutf-ı sehâ seyyid Halîl Ağa be-nâm Merd-i meydân-ı şecaʽat gâzî-i sâhib-nazar 2 Teşnegân-ı Kerbelâ ahvâlini yâd eyleyip Nakd-i varın sarf edip bu çeşmeyi kıldı makarr 3 Nûş eden atşâna şâfidir bu âb-ı hoş-güvâr Cûy-bar-ı Selsebîl ü havz-ı Kevserden taşar 4 Nûş edip âbın Fürûgî söyledi târîhini “Dem-be-dem bu âb-ı şîrîn Selsebîl-âsâ akar” 1226

1 Lütuf ve cömertlik menbaı, yiğitlik meydanının merdi, görüşü isabetli gazi Seyit Halil Ağa, 2 Kerbela susuzlarının halini hatırlayıp sermayesini harcayarak bu çeşmeyi yaptırdı. 3 Selsebil ırmağından ve Kevser havuzundan taşan bu tatlı su, içenlere şifa verir. 4 Fürûgî, suyunu içerek tarihini söyledi: “Bu tatlı su, her zaman Selsebil gibi akar.”

Ortadaki Kitabe 3 satır – 2 sütun 1a Çeşme-i Gürcü Mehemmed Paşa bu mahalde kadim idi. 1b Çok vakit olmuş harab-ender-harab idi. 2 Asla kalmamış idi mâ’-i lezîzin bunda eseri. Çok kimse sa’y eyledi inşasına muvaffak olmadı. 3a-) Bi-hamdillah muvaffak oldu mücedded mâ’-i lezîzin bunda ihyasına 3b-) Dokuzuncu cemaatin Kemahlı Seyyid Halil Ağa ol Gâzî kim ağalar ağası hayrât-ı sâni

1 Eskiden burada Gürcü Mehmet Paşa çeşmesi vardı, fakat çoktandır harap bir haldeydi. 2 Tatlı suyundan hiç eser kalmamıştı. Birçok insan, ihyasına çalıştıysa da başaramadı. 3a Şükürler olsun ki, ikinci hayrat sahibi olarak ağalar ağası yeniçerilerin dokuzuncu bölüğünden 3b Kemahlı Seyit Halil Ağa, bu tatlı suyun burada yeniden ihyasına muvaffak oldu. H. 1226 senesi Rebiü’l-evvel ayı başları M. 1811 senesi Mart ayı sonları

Alttaki Kitabe 3 satır -1 sütun 1 Bu çeşme otuz sene bî-âb ü harâb iken ilmiyyeden Osman 2 el-Kazânî saʽy ü gayretiyle Kazan beylerinden Akçurin-zâde 3 Hâce Mâh-rûy Hanım tecdîd-i hayrât eylemişdir. H. 1335 / M. 1916-17

1 Bu çeşme, otuz sene susuz ve harap bir haldeyken ilmiye sınıfından 2 Kazanlı Osman’ın gayretiyle Kazan beylerinden Akçurinzade 3 Hoca Mâh-rûy Hanım yeniden yaptırmıştır.

17 Ekim 2024 Perşembe günü Akşemsettin Mahallesi Öksüzler Sokakta bulunan Seyyid Halil Ağa Çeşmesine rast geldik. Daha önce nasıl olmuşsa bu çeşmeyi atlamışım; belki de restorasyonda idi, bilemiyorum. Çeşme tam köşede yer alıyor ve iki cepheli.

Geniş olan cephede kemer üzerinde 2 satır – 4 sütunluk bir kitabe bulunuyor. Alt kısmında 1226 ( 1811-12) tarihi yer almakta. Ayna kısmında ise en üstte, kemerin altında 3 satır – 2 sütunluk kitabe, onun altında ise 3 satırlık başka bir kitabe görülüyor. Aynanın üzerindeki 3 satırlık kitabenin sol altında 1325 (1916-17) tarihi mevcut. Böylece çeşmenin toplamda 3 kitabesi olduğu anlaşılıyor. Diğer cephede ise, küçük ebatta kitabesi olmayan bir çeşme yer alıyor. Çeşme yeni restore edilmiş.

Kitabelerden anlaşıldığına göre burada önce Gürcü Mehmet Paşa’nın yaptırdığı çeşme varmış. Ardından 1226/ 1811 tarihinde Seyyid Halil Ağa, üçüncü kez ise 1325 / M. 1916-17’de Kazanlı Osman’ın gayretiyle Kazan beylerinden Akçurinzade Hoca Mâh-rûy Hanım tarafından yeniden ihya edilmiştir.