SULTANAHMET CAMİİ

SULTANAHMET CAMİİ (Mimarı: Sedefkâr Mehmet Ağa)

İnşa Tarihi: 1609 – 1617

Banisi: Sultan I. Ahmed

Adres: Binbirdirek Mahallesi At Meydanı Caddesi No: 7 Fatih / İstanbul

HARİTADA GÖSTER (google earth) HARİTADA GÖSTER (harita.istanbul)

Yeniden Tamir / İnşa Tarihi:

Kitabesi (Osmanlıca Türkçesi):

Sultanahmet Cami Doğu Avlu Kapısı Üzerindeki Kitabe 2 adet 4 satır – 4 sütun 1 Ey kemâl ü kerem ü hulk ile meşhûr-ı cihân Dil-i giryânımı gel lütfunla kıl handân 2 İltifâtına be-gâyet müterakkıb-ı hâtır Çeşm-i cân cânib-i mihrine dem-â-dem nigerân 3 Lutf-ı hakkınla bu gün zât-ı şerîfin bildim Ayağın toprağıdır sürme-i ayn-ı aʻyân 4 Sadr-ı devlette karâr eyleyeli sultânım Hâsılı üstümüze döndü sipihr-i bî-gerdân 5 Bu kadar hayr-ı hasen eyleyen erbâb-ı kerem Ede sahn-ı harem-i bağ-ı cinânda cevelân 6 Kulzüm-ı lütf u kerem cûş u hurûş eyler ise Umarım bu dil-i nâlân dahi olmaz giryân 7 Hâli ben bî-kes ü gam-dîde-i nâ-şâdın bil Lütfuna kaldı eyâ hâlim sâhib-i ihsân 8 Biz senin için olalım Hakk’a duâda her ân Sen safâda olasın gül gibi dâʻim handân 9 Hazret-i ağa-yı ekrem, nâmı Hacı Mustafâ Zâbit-i darüssaâde mahrem-i Osmâniyân 10 Hân Ahmed niyyet ettikte binâ-yı câmiʻe Nâzır etti cümleye ol dem seni şâh-ı cihân 11 Sarf edip makdûrunu ikdâm-ı küllî eyledin Eyer görünce kubbe-i âlîye onu ol zaman 12 Bunca ikdâm ile ol mâl-i firâvânı bu kim Eyledin tahsîl hem ettin bu yolda hep revân 13 Bin yıl ömrü olsa billâh âdemin olmaz nasîb Olsa dahî zîr-i destinde onun kevn ü mekân 14 Böyle bir cami’-i bâlâ böyle bir âlî makâm Cismi nâ-mevcûd iken geldi vücûda ol hemân 15 Himmet olunca olurmuş böyle ………… Devletin efzûn olup hem ömrün olsun câvidân 16 Binde bir mümkün değil evsâfını şerh eylemek Olsa gûya ger dehânımda eğer kim sad zebân 17 Görücek bu câmii dedim onun târîhini “Eyledin bu dehr içinde Hakk bu kim âlî-nişân” H. 1028 / M. 1618-19

1 Ey, olgunluk, cömertlik ve güzel ahlâkla cihanda meşhur olan, ağlayan gönlümü gel lütfunla güldür. 2 Hatırım, iltifatlarını çokça gözlemektedir, can gözüm şefkatini her zaman gözlemektedir. 3 Bugün, gerçek lutfunla mübarek zâtını bildim; gözlerin göz sürmesi, ayağının toprağıdır. 4 Sultanım, devletin başına geçeli; dönüp duran felek üstümüze döndü. 5 Bu kadar güzel hayır yapan cömert kişiler, cennet bağında gezinsinler. 6 Lütuf ve kerem okyanusu coşup taşarsa, bu inleyen gönlümün de ağlamayacağını umarım. 7 Ben kimsesiz ve mutsuz kederliyi sahipsiz bil; ey ihsan sahibi, halim senin lütfuna kaldı. 8 Biz, her an senin için Allah’a duada olalım, sen de gül gibi daima gülerek safada olasın. 9 Hacı Mustafa ismindeki cömert ağa hazretleri, Osmanlı ailesinin mahremi, darüssaade zâbiti! 10 Ahmed Han, caminin binasına niyetlendiğinde, cihan şahı o vakit her şeye seni görevlendirdi. 11Bütün gücünü sarf edip tam bir gayret ettin. 12 O vakit yüce kubbeyi …. görünce, bu kadar çalışma ile o çok malı hem kazandın hem de bu yolda harcadın. 13 Billahi, insanın bin yıl ömrü hatta elinin altında bütün kâinat olsa, 14 böyle yüce bir cami ve makam nasib olmaz ki ortada yokken hemen vücuda geldi. 15 Himmet olunca, böyle olurmuş …. saadetin artarak ömrün de sonsuz olsun. Ağzımda yüz tane dil olsa da vasıflarının binde birini açıklayabilmek mümkün değil. 16 Bu camiyi görünce tarihini söyledim: “Doğrusu, bu dünya içinde yüce bir eser yaptın”. Kaynak: Kitabelerin Kitabı Fatih (E.T: 27.10.2025)

Sultanahmet Camii Kapı Kitabesi 2 adet 7 satır 1 adet 2 satır Arapça’dan Tercüme Dünyada her canlıya ayırt etmeksizin rahmetiyle muamele eden Allah’a daha da yaklaşmak, peygamberi Hz. Muhammed Efendimiz’in (salat ve selam ona olsun) şefaatine layık olabilmek için; hesap gününden korkan, ibadetinde devamlı, adaletiyle meşhur, ihsan sahibi, namazına düşkün, hafızların en seçkini, Allah’ın yeryüzündeki gölgesi, Müslümanların başı, Mekke ve Medine’nin bekçisi, seyit, şeref ve haysiyet sahibi, Allah’ın yardımını her zaman bekleyen, bir dolunay gibi parlak, tüm Osmanlı hanedanının hükümdarı, bir güneş gibi, ay gibi dünyayı aydınlatan Sultan oğlu Sultan Ahmed, -ki O, Sultan Osman oğlu Orhan oğlu Sultan Murad oğlu Sultan Beyazıd oğlu Sultan Mehemmed oğlu Sultan Murad oğlu Sultan Mehemmed oğlu Sultan Beyazıd oğlu Sultan Selim oğlu Sultan Süleyman oğlu Sutan Selim oğlu Sultan Murad oğlu Sultan Mehemmed Han’ın oğludur.- (Allah, onu başımızdan eksik etmesin) saltanatını ve ceddini dünya döndükçe daim kılsın. Bu kıymetli caminin inşasının başlangıcı da bitişi de oruç tutulan mübarek günlere denk geldi. Sultan Ahmed kendisinden önce gelenler gibi dinin hamiliğini sürdürecek, her zaman sözünün arkasında olacaktır. Bu caminin yapımına H. 1018 senesi Şevval ayı / M. 1609 Aralık ayında başlanmış ve nihayet H. 1025 senesi Ramazan ayı / M. 1617 senesi Eylül ayında bitirilmiştir. Sultan Ahmed Cami’nde ilk namaz Padişahımızın da katılımıyla H. 1025 senesi Ramazan-ı Şerif’inin Kadir gecesi / M. 26/27 Eylül 1617 gecesi kılınmıştır. Kaynak: Kitabelerin Kitabı Fatih (E.T: 27.10.2025)

-SULTAN AHMET CAMİ VE KÜLLİYESİ —SULTAN I. AHMET TÜRBESİ —SULTANAHMET MEDRESESİ —SULTANAHMET CAMİİ —SULTAN AHMET SIBYAN MEKTEBİ ÇEŞMESİ —SULTAN AHMET SIBYAN MEKTEBİ —HÜNKÂR MAHFİLİ

Medresenin köşesinden dönerek medreseyi sağımıza almış olarak Sultanahmet Camine doğru ilerliyoruz. Avlu giriş kapısının solunda prizma tabelada cami hakkında bilgi verilmiş: “I. Ahmed tarafından Sedefkâr Mehmet Ağa’ya 1609 – 1617 yılları arasında inşa ettirilmiştir. Cami Sinan sonrasında yapılmış hemen hemen bütün anıtsal boyutlardaki camiler gibi Sinan’ın Şehzade Camiinde uyguladığı ama daha sonra tekrarlamadığı plana göre yapılmıştır. Bu bir kare plandır. Merkezi kubbe, dört tarafından birer yarım kubbe ile kuşatılmaktadır. Böyle bir plan binaya tam bir simetri kazandırmaktadır. İçerideyse kubbe ağırlığı dört devasa fil ayağına bindirilmiştir. Bu kalın sütunların fazla monotonluk yaratmaması için ortadan üzerinde hat olan birer bantla bölünmüş ve yarısı çiniyle bezenirken diğer yarısı yivli olarak bırakılmıştır.

Mehmet Ağa, son cemaat yerini örten 9 küçük kubbe ile harimin muazzamlığına bir kontrast sağlamak istemiştir. Sultanahmet’in iç mekanı, her yerden, bütün mekana hakim bir görüş sağlayabilmektedir. Kubbeden aşağıya doğru mekan gittikçe yayılmaktadır.

Oldukça büyük olan caminin iç mekanı neredeyse tamamen çiniyle kaplanmıştır. Mavi ve yeşil (turkuaz) renklerin egemen olduğu bu çiniler yirmi binden fazla pano oluşturmaktadır. 260 pencereden süzülen ışıkla iç mekan yeterince aydınlıktır. Bu renklerden dolayı dünyada “Mavi Cami” adıyla bilinmektedir. Mermer işçiliği, sedef işçiliği de çok niteliklidir. Sultanahmet Caminin altı minaresi bulunmaktadır. Üç şerefeli dört minare caminin dört köşesine, kalan iki şerefeli kısa minarelerse, avlunun karşılıklı iki köşesine gelecek şekilde inşa edilmiştir. Sultanahmet Camii yapılana kadar yalnızca Mekke’deki Mescid-i Haram’ın altı minaresi bulunmaktaydı. I. Ahmet kendi adını taşıyan camiyi 6 minareli yaptırınca; Mescid-i Haram’a bir minare daha ekletmiştir.”

Cami hakkında yazılanlar ve görseller o kadar çok ki. Külliye içerisinde, Hünkâr Kasrı, Sıbyan Mektebi, Medrese (Dârülhadis Medresesi), Dârülkurrâ, Türbe, Arasta ve Dükkânlar, Hamam, Dârüşşifâ, İmaret Yapıları, Sebiller, Çeşmeler bulunmaktadır (Ayrıntılı bilgi için DİB İslam Ansiklopedisinin SULTAN AHMED CAMİİ ve KÜLLİYESİ maddesine bakılabilir E.T.:2.9.2022). Cami restorasyonda olduğundan ve avlunun diğer kısımlarına uğramıyoruz.