SAMANİ VİRANİ SANİ CAMİİ

SAMANİ VİRANİ SANİ CAMİİ Saman Emini Sani Camii Çukur Çeşme Camii

İnşa Tarihi: 15. yy

Banisi: Saman Virani Hoca Sinan

Adres: Mercan Mahallesi Uzun Çarşı Caddesi No: 52 Fatih / İstanbul

HARİTADA GÖSTER (google earth) HARİTADA GÖSTER (harita.istanbul)

Yeniden Tamir / İnşa Tarihi:

Kitabesi (Osmanlıca Türkçesi):

Samani Virani Sani Camii Tamir Kitabesi H. 25 Ramazan 1204 / M. 8 Haziran 1790 2 satır – 2 sütun 1 Hamd ü minnet ol Hudâya verdi bize bu ihsânı 2 El-hac Mustafâ bin Mehemmed bânî-i sânîsi H. 25 Ramazan 1204 1 Hamd ve minnet o Allah’adır ki bize bu ihsanı verdi. 2 Camiyi tamir ettiren (ikinci kez yaptıran) Mehmet oğlu Hacı Mustafa’dır.

Diyanet İşlerinin Fatih ilçesi -tarihi yarımada- cami listesinde 356 adet cami/mescid bulunuyor. Bunlardan bir kısmı han ve kapalı çarşı içerisinde bulunuyor (32 adet). Eksik kalan camileri noktasal olarak ziyaret edip listemizi tamamlamak üzere yola çıkıyoruz: Molla Gürani, Seyyid Ömer-Fındıkzade bölgesinde bir kaç camiyi ziyaret ettikten sonra dönüş yolunda Mercan Mahallesinde bulunan daha önce gezerken atladığım 2 camiyi görmek üzere adresi araştırıyorum. Diyanet listesinde Çakmakçılar Camii olarak geçen camiyi arıyorum ancak bir türlü adresi bulamıyoruz (Çakmakçılar Yokuşu Sk No:1). Pazar günü olduğu için etraf nispeten sakin. Dükkanını açan bir esnafa Çakmakçılar Camiini soruyoruz. Eliyle az aşağıda olduğunu söylüyor. Yokuş aşağı indiğimizde daha önce gördüğümüz 3.cü Sultan Mustafa Camii karşımızı çıkıyor. Camii tabelasında 3.cü Mustafa Camii yazısının altında Çakmakçılar Camii yazısını okuduğumuzda sorunu çözmüş olduk. Benim gezdiğim tarihte cami tabelasında Çakmakçılar Camii ibaresi bulunmuyordu (Çakmakçılar Yokuşu Sokağı No:18). Bu bölgedeki diğer bir camii ise Samani Virani Sani Camii idi. Cami, Uzun Çarşı Sokak No:52’de yer almaktadır. 15 yüzyılda Saman Virani Hoca Sinan tarafından inşa edilmiştir. Kapı üzerinde 2 satır – 2 sütunluk kısa bir kitabe yer almaktadır. Kitabede caminin 2.kez Mehmet oğlu Hacı Mustafa tarafından 25 Ramazan 1204 senesinde (1790) yaptırıldığı yazmaktadır. Avlu kapısı kapalı idi. Dışarıda cami hakkında herhangi bir bilgilendirme tabelası bulunmuyor. Uzaktan fotoğraf çekmekle yetinerek bu bölgedeki eksik camileri tamamlamanın huzuru ile bölgeden ayrılıyoruz.

12 Kasım 2025 tarihinde sayfayı güncellerken İstanbul Valiliği tarafından yürütülen dijitalistanbul.org web sayfasında yer alan bilgileri aşağıda veriyoruz: “1885 yılında restorasyondan geçmiştir. 19 Haziran 1887’de tadilat yapılmıştır. Saman Emini Sani Camii veya Çukur Çeşme Camii olarak da bilinir. Mescide, dükkanlar arasındaki aralıktan girilmektedir. Girişinden başka her tarafı binalarla çevrilmiştir. İç alanı 90 m² olup duvar kalınlığı 60 cm kadardır. Kagir yapılı olup çatısı ahşaptır. 21 pencereden ışık almakta olup, tavanı ve üst mahfili minber ve kürsüsü gibi ahşaptır. Mihrabı mermerle kaplanmıştır. Sağ köşede bulunan tek şerefeli minaresi tuğladan yapılmış olup kısadır.”¹

1. Samani Virani Sani Camii – Dijital İstanbul (E.T.:12.11.2025) ↩︎